Funksional yopiq sinflar. Post teoremasi

Tavsif
MAVZU: Funksional yopiq sinflar. Post teoremasi. Reja: 1.Funksiyalar sistemasining to’liqligi. 2.Funksional yopiq sinflar. Post teoremasi. Funksional yopiq sinflar. Mantiq algebrasining sistemasi berilgan bo‘lsin. F= {j1,...,j n }funksiyalar t a ’ r i f . Agar mantiq algebrasining istalgan funksiyasini F = {j1,...,j n } sistemadagi funksiyalar superpozitsiyasi orqali ifodalash mumkin bo‘lsa, u holda F sistema to‘liq funksiyalar sistemasi deb ataladi. t a ’ r i f . Mantiq algebrasining superpozitsiyaga nisbatan yopiq bo‘lgan har qanday funksiyalar sistemasi funksional yopiq sinf deb ataladi. t a ’ r i f . O‘z-o‘zidan va mantiq algebrasining hamma funksiyalari sinfidan ( P 2 dan ) farq qiluvchi funksional yopiq sinflargakirmaydigan xususiy funksional yopiq sinf maksimal funksional yopiq sinf deb ataladi. Mantiq algebrasida hammasi bo‘lib beshta maksimal funksional yopiq sinf mavjud. Bular quyidagilardir: P 0 , P 1, M , S , L . Post teoremasi. E. L. Post tomonidan funksiyalar sistemasi to‘liqligining yetarli va zarur shartlari topilgan. P o s t t e o r e m a s i . F= {j1,...,j n } funksiyalar sistemasi to‘liq bo‘lishi uchun bu sistemada P 0, P 1, M , S , L maksimal funksional yopiq sinflarning har biriga kirmaydigan kamida bitta funksiya mavjud bo‘lishi Ikki taraflama funksiya. t a ’ r i f . Quyidagicha aniqlangan f *( x , x ,..., x ) = f ( x , x ,..., x ) 1 2 n 1 2 n 1- jadval Berilgan funksiya Ikki taraflama funksiya f 1( x ) = x f *( x ) = x 1 f 2 ( x ) = x f *( x ) = x 2 f 3 ( x , y ) = xy f * = x Ú y 3 f 4 ( x , y ) = x Ú y f * = x y 4 f 5 ( x , y ) = x ® y f * = y ® x 5 f 6 ( x , y ) = x « y f * = x « y 6 f 7 = 1 f * = 0 7 f 8 = 0 f * = 1 8 funksiyaga f ( x 1, x 2 ,..., xn ) funksiyaning ikki taraflama funksiyasi deb aytiladi. t a ’ r i f . Agar f ( x , x ,..., x ) = f *( x , x ,..., x ) = f ( x , x ,..., x ) 1 2 n 1 2 n 1 2 n munosabat bajarilsa, u holda ataladi. Jegalkin ko‘phadi. f ( x 1, x 2 ,..., xn ) o‘z-o‘ziga ikki taraflama funksiya deb t a ’ r i f . å xi 1 xi 2 ... xik + a ko‘rinishdagi ko‘phad Jegalkin ko‘phadi deb i ataladi, bu yerda hamma x o‘zgaruvchilar birinchi darajada qatnashadi, j ( i 1,..., ik ) qiymatlarsatrida hamma i j lar har xil bo‘ladi, a Î E 2 ={0, 1} . t a ’ r i f . ataladi. x + x i i 1 2 + ... + x + a i k ko‘rinishdagi funksiya chiziqli funksiya deb Mantiq algebrasidagi monoton funksiyalar. Tartiblash. 0<1 munosabati orqali {0,1} to‘plamini tartiblashtiramiz. a =(a1,...,a n ) va b =(b1,..., b n ) qiymatlar satrlari bo‘lsin. t a ’ r i f . Agar a i £ b i tengsizlik hech bo‘lmaganda bitta i uchun bajarilsa yoki a va b qiymatlar satrlari ustma-ust tushsa, u holda a qiymatlar satri b qiymatlarsatridan oldinkeladi deb aytamiz va a b shaklda yozamiz. t a ’ r i f . Agar a b munosabatdan f (a1,...,a n ) £ f (b1,..., b n ) tengsizlikning bajarilishi kelib chiqsa, u holda ataladi. f ( x 1,..., xn ) funksiya monoton funksiya deb t a ’ r i f Agar a b munosabatdan f (a1,...,a n ) > f (b1,..., b n ) tengsizlikning bajarilishi kelib chiqsa, u holda f ( x 1,..., xn ) nomonoton funksiya deb ataladi. t e o r e m a . Monoton funksiyalarning superpozitsiyasidan hosil qilingan funksiya ham monoton funksiya bo‘ladi. t e o r e m a . Agar f ( x 1,..., xn ) Î M bo‘lsa, u holda undan argumentlari o‘rniga 0, 1 va x funksiyani qo‘yish usuli bilan x funksiyani hosil qilish mumkin. 4 - t a ’ r i f . Agar f ( x 1, x 2 ,..., xn ) funksiya uchun f (0,0,...,0) º 0 bo’lsa, u holda u 0 saqlovchi funksiya , ataladi. f (1,1,...,1) º 1 bo’lganda esa 1 saqlovchi funksiya deb Post jadvali P 0 P 1 S L M j1 j 2 ... ... ... ... ... ... j n Amalda berilgan F = {j1,...,j n } funksiyalar sistemasining to‘liq yoki to‘liq emasligini aniqlash uchun Post jadvali deb ataluvchi jadvaldan foydalaniladi. Post jadvali quyida keltirilgan. Jadvalning xonalariga o‘sha satrdagi funksiya funksional yopiq sinflarning elementi bo‘lsa “+” ishora, bo‘lmasa “–” ishorasi qo‘yiladi. F= {j1,...,j n } sistema to‘liq funksiyalar sistemasi bo‘lishi uchun, Post teoremasiga asosan, jadvalning har bir ustunida kamida bitta “–” ishorasi bo‘lishi yetarli va zarur. Demak, Post teoremasi shartidan P 0, P 1, M , S , L maksimal funksional yopiq sinflarning birortasini ham olib tashlash mumkin emas. Bu xulosadan, o‘z navbatida, P 0, P 1, M , S , L maksimal funksional yopiq sinflarning birortasi ham boshqasining qism to‘plami bo‘la olmasligi kelib chiqadi. XULOSA 1.Funksiyalar sistemasining to’liqligi tushunchasi maliy jihatdan muhim ahamiyatga ega ekanligi ko’rsatildi. 2.Funksional yopiq sinflarnig ta’rifiga ko’ra, 0 va 1 saqlovchi hamda monoton, o’z-o’ziga qo’shma, chiziqli funksiyalar xususiyati o’rganildi; 3.Post teoremasi natijalarini amaliy tadbiqi o’rganildi. Quyida berilgan funksiyalar sinfining to’liqligini Post jadvali yordamida tekshiring; F ={(( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) « ( x 2 ® x 3 ); ( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ); (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) « ( x 1 Ú x 3 )}; Berilgan funksiyalar sinfining to’liqligini Post jadvali yordamida tekshirish uchun quyidagi ketma-ketlikdagi ishlarni amalga oshiramiz: 1-ish. Berilgan formulada qatnashayotgan o’zgaruvchilar sonini aniqlab, jadvalning o’zgaruvchilar ustunini to’ldiramiz. Berilgan formulada uchta o`zgaruvchi qatnashgan, ya’ni x , y va z o`zgaruvchilar. Demak N=2n formula orqali o`zgaruvchilarning nechta qiymat qabul qilishini topamiz. Berilgan formulada uchta o`zgaruvchi qatnashganligi uchun o`zgaruvchilarning har biri 8 tadan qiymat qabul qiladi. Buni quydagi jadvalda o`zgaruvchilarning va ularning inkorlarini qiymatlarini keltiramiz. (1-jadval). 1.1-ish. Quyidagi formulani chinlik jadvalini yuqoridagi ta’riflardan foydalanib tuzamiz: 1.2-ish. F ={(( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ); (( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) « ( x 2 ® x 3 ) ning qiymatini topamiz: (1-jadval) 1-jadval a = x 1 ® x 2 ; b = x 2 ® x 3 ; c = x 2 ® x 3 ; deb belgilash kiritib olamiz. x 1 x 2 x 3 x 2 x 3 x 1 ® x 2 x 2 ® x 3 x 2 ® x 3 a Å b ( a Å b ) « c 0 0 0 1 1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 Xulosa: Ushbu (( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ) formulaning chinlik jadvali {00110000}. 2-ish . Endi quyidagi formulani chinlik jadvalini yuqoridagi ta’riflardan foydalanib tuzamiz: ( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ); 2.1-ish. ( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ); ning qiymatini topamiz: (2-jadval) 2-jadval x 1 x 2 x 2 ® x 1 x 2 ¯ x 2 ( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ) 0 0 1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 0 Xulosa: Ushbu( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ); formulaning chinlik jadvali f= {1010}. 3-ish . Endi quyidagi formulani chinlik jadvalini yuqoridagi ta’riflardan foydalanib tuzamiz: (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); 3.1-ish. (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); ning qiymatini topamiz.(3-jadval) a = x 1 Ú x 2 × x 3 ; b = x 2 ® x 1 × x 3; 3-jadval c = x 1 Ú x 3 ; deb belgilash kiritib oldim. Xulosa: Ushbu (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); formulaning chinlik jadvali f= {01111101}. Kiyingi qiladigan ishim 3 ta funksiyani ham Post jadvaliga tekshiramiz. ish. Formulalarni P 0yopiq sinfga tegishli yoki tegishli emasligi tekshiramiz. 1) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ) f 1(0,0,0) = ((0 ®1) Å (0 ®1)) « (0 ® 0) = 0 ekan. demak f 1formula P 0 yopiq sinfga tegishli 2) f 1 ( x , y , z ) = ( x 2 ® x 1 ) ×( x 2 ¯ x 2 ); f 2(0,0,0) = (0 ®0)(0 ¯ 0) =1 demak f 2formula P 0yopiq sinfga tegishli emas ekan. 3) f 3 ( x , y , z ) = (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); f 3(0,0,0) = ((0 Ú 0 ×1) ® (0 ® 0 × 0)) « (0 Ú 0) = 0 tegishli ekan. demak f 3formula P 0 yopiqsinfga ish . Formulalarni P 1yopiq sinfga tegishli yoki tegishli emasligi tekshiramiz. 1) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ) f 1(1,1,1) = ((1 ® 0) Å (1 ® demak f 1formula P 1yopiq sinfga tegishli emas ekan. 2) f 1( x , y , z ) =( x 2 ® x 1 ) × ( x 2 ¯ x 2 ); demak x 1 x 2 x 3 x 3 x 2 x 3 a x 1 x 3 b a ® b c ( a ® b ) « c 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 0 1 0 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 f 2 formula P 1yopiq sinfga tegishli emas ekan. f 2(1,1,1) = (1®1)(1¯ 1) = 3) f 3 ( x , y , z ) = (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); f 3(1,1,1) = ((1Ú1× 0) ® (1 ®1×1)) « (1Ú1) = 1demak ekan. f 3formula P 1 yopiq sinfga tegishli ish. o‘z-o‘ziga ikki taraflama funksiyalar sinfi; 1) F =(( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ); a = x 1 ® x 2 ; b = x 2 ® x 3 ; c = x 2 ® x 3 ; deb belgilash kiritib olamiz. x 1 x 2 x 3 x 1 x 2 x 3 x 1 ® x 2 x 2 ® x 3 a Å b x 2 ® x 3 ( a Å b ) « c F * 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 0 0 0 1 1 1 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0 0 0 1 1 1 0 1 0 1 1 1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 Demak: F *¹ F funksiya o’z-o’ziga ikki taraflama emas ekan. 2) F *= ( x ® x )( x ¯ x ); 2 1 2 2 x 1 x 2 x 2 ® x 1 x 2 ¯ x 2 F * 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 Demak: F *= F funksiya o’z-o’ziga ikki taraflama ekan. 3) F *= (( x Ú x × x ) ® ( x ® x x )) « ( x Ú x ); 1 2 3 2 1 3 1 3 a = x 1 Ú x 2 × x 3 ; ; b = x 2 ® x 1 x 3 ; c = x 1 Ú x 3 ; debbelgilash kiritib oldim. Demak: F *¹ F funksiya o’z-o’ziga ikki taraflama emas ekan. ish. Formulalarni chiziqli yoki chiziqli emasligiga tekshiramiz. Buning uchun x 1 x 2 x 3 x 1 x 2 x 3 x 2 x 3 a x 1 x 3 b c a ® b ( a ® b ) « c F * 0 0 0 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 chinlik jadvalidagi oxirgi natijalardan foydalanamiz. 1) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 ® x 2 ) Å( x 2 ® x 3 )) « ( x 2 ® x 3 ) L 1 = a 0 xyz + a 1 xy + a 2 xz + a 3 yz + a 4 x + a 5 y + a 6 z + b ; f (0,0,0) = 0 = a 0 000 + a 1 00 + a 2 00 + a 3 0 + a 4 0 + a 5 0 + a 6 0 + b , demak b = 0 f (0,0,1)= 0 = a 61+0 demak a 6 = 0 f (0,1,0) =1 = a 51+0 demak a 5 = 1 f (0,1,1) = 1 = a 311+ a 51+ a 61+ 0 demak a 3 = 0 f (1,0,0) =0 = a 41+ 0 demak a 4 = 0 f (1,0,1) = 0 = a 211+ a 4 + a 6 + 0 f (1,1,0) = 0= a 111+ a 4 + a 5 +0 demak demak a 2 = 0 a 1 =1 f (1,1,1) = 0 = a 0111+1+0 + 0 + 0 +1+ 0 +0 demak a 0 = 0 bundan kelib chiqadiki L = xy + y chiziqli emas ekan. 2) f 1 ( x , y , z ) = ( x 2 ® x 1 ) ×( x 2 ¯ x 2 ); L 1 = a 0 xy + a 1 x + a 2 y + b ; f (0,0) = 1 = a 0 00 + a 10 + a 2 0 + b , demak b =1 f (0,1) = 0 = a 0 01+ a 10 + a 21+1 demak a 2 = 1 f (1,0) = 1 = a 010 + a 11+ a 2 0 +1 demak f (1,1) = 0 = a 011+ a 11+ a 21+1 demak L = xy + x + y +1chiziqli emas ekan. a 1 =1 a 0= 1bundan kelibchiqadiki 3) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); L 1 = a 0 xyz + a 1 xy + a 2 xz + a 3 yz + a 4 x + a 5 y + a 6 z + b ; f (0,0,0) = 0 = a 0 000 + a 1 00 + a 2 00 + a 3 0 + a 4 0 + a 5 0 + a 6 0 + b , demak b = 0 f (0,0,1)= 1 = a 61+0 demak a 6 =1 f (0,1,0) = 1 = a 51+0 demak a 5 = 1 f (0,1,1) =1 = a 311+ a 51+ a 61+0 demak a 3 = 1 f (1,0,0) = 1 = a 41+ 0 demak a 4 =1 f (1,0,1) =1 = a 211+ a 4 + a 6 +0 demak a 2 = 1 f (1,1,0) = 0 = a 111+ a 4 + a 5 + 0 demak a 1 =0 f (1,1,1) = 1 = a 0111+ 0 +1+1+1+1+1+ 0 demak a 0 = 0 bundan kelib chiqadiki L = xz + yz + x + y + z chiziqli emas ekan. ish formulalarni monotonlikka tekshiramiz. 1) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 ® x 2 ) Å ( x 2 ® x 3 )) «( x 2 ® x 3 ) (0,1,1) (1,0,0) va f (0,1,1)> f (1,0,0) demak f 1 formula monoton emas. 2) f 1 ( x , y , z ) = ( x 2 ® x 1 ) ×( x 2 ¯ x 2 ); (0,0) (0,1) va f (0,0)> f (0,1) demak f 2 formula monoton emas 3) f 1 ( x , y , z ) = (( x 1 Ú x 2 × x 3 ) ® ( x 2 ® x 1 × x 3 )) «( x 1 Ú x 3 ); (1,0,1) (1,1,0) va f (1,0,1)> f (1,1,0) demak f 3 formula monoton emas Endi Post jadvalini tuzamiz: P 0 P 1 S L M f 1 + - - - - f 2 - - + - - f 3 + + - - -
Hujjat haqida
- Kategoriya
- Amaliy ishlar | Algebra
- Format
- DOCX
- Hajmi
- 16 bet
- Fayl hajmi
- 82.23 KB
- Muallif
- Avazbek Abdusalomov
- Qo'shilgan
- 15.10.2024









